Sermon / Article
PATHIAN BIAK INKHAWM
THUHMAHRUAI:
Pathian Biak inkhawm te hi Kohhran Member zawng zawng huapa Kohhran mite Thlarau nun chawmna leh Pathian Biakhona (Corporate Worship) a nih avang hian a pawimawh em em mai a, tun aia inkhawm urh sun zawk, hlawk thlak zawk leh ko kim zawka kan inkhawm dan tur te hi kan ngaihtuah thar fo hi a tul em em a ni.
PATHIAN BIAK INKHAWM HUN:
Pathian Biak Inkhawm hi UPC te chauh ni lo, kan ram Kohhran hrang hrang te hian kan ngai pawimawh em em vek mai a, Kar khata Kohhran inkhawm hun atan heng; Nilai Zan, Inrinni Zan, Pathianni Zing leh Zan te hi kan hmang tlangpui a, Mizoram Presbyterian Kohhan hian Nilai zan hi Thupui zirho nan an hmang a, a bak zawng hi chu Sermon inkhawm nan an hmang thin awm e. Baptist Church of Mizoram hian Inrinni Zan hi Tawngtai Inkhawmna atan an hmang thung a, a bak zawng Sermon inkhawmna a tan an hmang ve leh bawk awm e. Keini UPC te hi chuan (Lunglei District) Nilai Zan, Inrinni Zan leh Pathianni Zing leh Zan hi Sermon inkhawm hun atan kan hmang vek thung a ni.
UPC Lungei District Inkaihhruaina Dan Bung 6, Section 24-na naah ti hian a in ziak a, “District pakhat chhungah tualchhung Kohhran hrang hrang kan awm a, inkhawm kalphung inang lo zeng zung hi a fel lo va, Kohhran pakhat kan nih angin hun hran hran leh hmun hrang hranga kan inkhawm dan kalphung inang tlang deuh a nih theih nan hetiang hian a tlangpui siam a ni. Hei hi tualchhung kohhran tin te inkhawm hun pangngai- Nilai Zan, Inrinni Zan, Pathianni Zing leh Zana inkhawmte hi a ni” tiin fel fai takin a dah thlap mai a ni.
Department puala Inkhawm hun atan chawlhkar tin Thawhtan Zan chu an inkhawm hun a ni ang. (Inkaihhruaina Dan Bung 36, Section 203 (1)). Tih a ni bawk a, hei hi Local thenkhatah Nilai Zan Kohhranpui Sermon Inkhawmna hun hi Department Inkhawm nana hmang thin kan awm niin a lang a, Lunglei District Inkaihhruaina a, ‘Thawhtan zan aia remchang zawk a awm chuan inkhawm zawk theih’ tih hian Kohhranpui Inkhawm hun chhuh sak theih tih lam a kawk lova, Kohhranpui Inkhawm loh zan, zan dang a sawina zawk a ni tih hi kan hriatthiam a tul hle a ni.
Lunglei District Rorelna sang ber District Conference leh District Board ah meuh ngaihtuah niin Circular hmanga Local tin te Kohhranpui Inkhawm hun a Deptt inkhawm buatsaih lo tura ngenna (Nilai Zana Deptt inkhawm buatsaih tawh loh) tih chhuah a ni hial tawh a, la zawm lo Local te kan lo awm anih chuan thu awi taka hei hi zawm tlan theuh kan tum a ngai a ni.
PATHIAN BIAK INKHAWM TIH TLEM CHUNGCHANG HI:
Mizorama Kohhran lian ber Mizoram Presbyterian chuan Kum 2021 an Synod Inkhawmpui vawi 98-na-ah “Kohhran Inkhawm leh Inkhawm dangte tihtlem dan ngaihtuah ni rawh se’ tih hi ngun taka zirin an lo ngaihtuah tawh a, kan ram dinhmun thlirin hei hi pass chi ah an la ngai lo a ni awm e. Ram dang leh hnam dang chu lo dah tha ta ila, Mizoram kan nunzia leh kan hnam nunphung (Mizo Society) atang hian Pathian Biak Inkhawm tih tlem hi kan that pui ang nge kan that pui lovang tih hi ngun taka kan thlir hi a tul hle mai a, kan Mizo Society ah hi chuan kan eizawnna leh Kohhrana rawngbawlna piah lamah hian in hmanna tur pawl dang hi kan la ngah bik em em a, Kohhran Programme ti tlemin, Pathian Biak Inkhawm te hi titlem pawh lo ni ila, mi tam tak hi chuan hun thawl/awl kan neih tam phah sawtin a rinawm chuang loh.
Chuvangin hetiang zat kan inkhawm a, kohhranin programme hrang hrang kan siam chung pawha hetiang mai hi kan ram leh ringtute dinhmun a la nih si chuan inkhawm hi ti tlem ta i la kan that pui sawt ang tih hi sawi ngam har tak a ni. Kan tisa lam thlir chuan Kohhran programme tih tlem hi kan duh zel dawn niin a lang a, kan thlarau nun lam kan thlir ve thung erawh chuan chu chu kan that pui dawn hauh si lo. Khawvel boral mek leh kan Lapa Isua lo kal lehna hnai tawh takah hian Pathian Kohhrante inaikhawm tam te Pathian biak inkhawm hlut zia leh pawimawh zia te hi kan in hrilh thar sauh sauh hi a tul hle zawk a ni.
PATHIAN BIAK INKHAWM KAIHHRUAINA:
Mizorama Kristiante hian Pathian Biak Inkhawm hi kan uar in kan ngai pawimawh hle mai a, Inkhawm kaihhruaina pawh Kohhran dangte hi chuan an lo ngai pawimawh hle mai a, Mizoram Presbyterian hian Pathian Biak Inkhawm Hruaina Bu hi kum 1953 ah khan a buin an lo nei tawh niin a lang a, vawi engemaw zat an chhu nawn tawh nghe nghe a ni. Baptist Church of Mizoram hian an neih tan kum hi hriat mai a har deuh a, Kum 2014 khan Pastors’ Manual leh Inkhawm hruaina bu (Worship Manual) tiin an lo nei tawh a, Kum 2023 ah ‘Mizoram Baptist Kohhran Inkhawm Inkaihhruaina (Worship Manual)’ tiin a bu hrangin an lo nei leh a ni.
Keini UPC te hi chuan a NEI huap hi chuan Inkhawm kaihhruaina Bu hi kan la buatsaih ve lo niin a lang a, kan mitin ahmuh ang ang hi a dik emaw dik lo emaw pawh hre lem lovin kan in entawn ve ta zel thin ni berin a lang a ni. Lunglei District hi chuan Inkaihhruaina Dan Bu kan siamah fam kim lutuk lovin kan lo zep tel ve hlek thung a, Inkhawm kaihruaitu (Chairman) in Inkhawm tantirhah inkhawm kalphung tur piuang se, hnuah hla sak nise tiin a lo dah deuh tawp mai a ni. (Inkaihhruaina dan Bung 6, Section 24-na). Inkhawm kaihhruina hi a bu hrana buatsaih kan la neih chiah loh avangin hei hi chu a la fam kim tawk lo hle in a lang.
PATHIAN BIAK INKHAWM DAN KALPHUNG (Order of Service):
Kristiante Pathian Biak Inkhawm kaihhruai dan kal hmang (order of service) hi chu a awm ve hrim hrim a, Presbyterian te BCM te UPC te leh Kohhran hrang hrang tepawh a danglam hran lem lo, kan Programme a zira dang lam hlek hlek chu awm bawk mahse Kristiante Pathian Biak Inkhawm kaihhruai dan (Christian Worship order of service) ziaka kan hmuh theih chu hetiang ang deuh zel hi a ni.
Inkhawm Programme (Order of Service):
- Pathian be tura sawmna (Call to Worship)
- Tawngtai (Opening Prayer/Invocation)
- Hla
- Thupuan-Thilpek lakkhawm
- Tawngtai Rual
- Pathian Thuchah
- Hla
- Malsawmna/Lalpa Tawngtaina
Lo in en zau duh tan: Pathian Biak Inkhawm Hruaina (Synod Literature and Publication Board 2014), BCM Inkhawm Kaihhruaina ‘Worship manual’ 2023, Christian Worship Order of Service
Inkhawm Programme (Order of Service):
- Pathian be tura sawmna (Call to Worship): Hei hi Bible thui vak lo sawi zau lem lova mipui hmaa chhiar hi a ni. Hei hi Pathian chibai buk tura Kohran te buatsaihna leh sawmna a nih avangin a pawimawh em em a, Pathian Biak Inkhawmah chuan a hmasa berah an tih thin a ni.
- Tawngtai (Opening Prayer/Invocation): Tantu tur a hrana kan ruat a nih loh chuan Chairman mipui aiawha Inkhawm Pathian hnena hlana a tawngtaina hi a ni. Rei tak tawngtai a ngai hran lo.
- Hla: Chairmanin a hla thlan tur chu Kohhran hla bu No sawiin, hla hruaitute an lo in rin theih nan chang khat emaw chhiar a tha, inkhawm boruak en a chairman in hla a thlan thiam a pawimawh hle bawk.
- Thupuan-Thilpek lakkhawm: Kohhran Secretary in Kohhran tana hriattur hrang hrang te fel fai takin a puang thin a, Department atanga thupuan tur awm te pawh an mahni in dinpui kher ngai a nih lem loh chuan Secretary hnenah an pe mai a, a nin fiah fel takin a lo puan sak thin a ni.
Thawhlawm Thupuan chhunga lakkhawm hi keini Kohhran kal pui dan a ni deuh ber a, kohhran thenkhat chuan hla sak lai hian thawhlawm an lakhawm bawk thin. Kan kohhran Local thenkhatah chuan Inkhawmpui ni khuaa kan tih thin ang hian Usher ten Biakin kawngka bulah thawhlawm khawnna nen an lo ding a, Biakin luh pahin kan thlak zel mai thin a ni, hei hi kan in tih hmuh zel tepawh a tha dawn hle in a lang.
Tin, Tawngtai pui ngai mipui atanga puan leh thawh hi Local tam takah kan kal pui ngai tawh lova, ziak leh tawngkain Meeting Chairman/Secretary kan hriattir mai thin tawh a ni. Kan inkhawm hi Thlarau lam hun vek anih tawh avang hian thlarau hun hawn leh kher pawh hi thil tul tak a ni tawh lem lo, kan inkhawm programme duan sa bak a thlarau programme dang a awm chuan Chairmanin chu chu hun siam sakin programme pawh kan siam rem nghal zel thei thin a ni. Hei hi kan kohhran Inkhawmpui lian berah pawh kan la kal pui zel dan a ni a, Pentecost Kohhranah hi chuan Thlarau Thianghlim hian hmun lai lum ber a chang reng a ni. - Tawngtai Rual: Kohhran dang chuan an nei ngai meuh lova, tih ngei ngei tur nilo mahse Tawngtai hona hi keini erawh chuan kan nei tlangpui thin a ni. Lunglei Districtah hi chuan tawngtai rual na atanga Thlarau lam hla kan sa ho anih pawhin tawngtai hnuhnung ber khan emaw Chairmanin emaw fel fai t akin tawngtai tawpna kan siam leh thin.
- Pathian Thuchah: Pathian thuchah hi Pathian biak inkhawma kan ngaih pawimawh em em a ni a, thutak ngaithla thei lo leh ngaihsak lo khawp a hun hman hi kan tum loh a tha, Lunglei Districtah hi chuan Thuhriltu hi Chairman dinglamah a thu thin.
- Hla:
- Malsawmna/Lalpa Tawngtaina: ‘Malsawm tawngtaina’ ti lovin, ‘Malsawmna sawi turin kan lo sawm ang’ tih zawk thin tur a ni a, thenkhat te chuan ‘Malsawmna leh tawngtaina’ tia sawi tepawh an awm bawk awm e.
THUKHARNA:
Pathian chibai buk tura Kohhran inkhawm hi thlarau lam chaw kan kilhona a nih avangin a pawimawh em em mai a, inkhawm kaihruaitu in uluk taka inbuatsaihin kaihruai sela, Pathian Thlarau hnathawh avanga Inkhawm kan lo rei deuh anih chuan a lawmawm lam a ni anga, inrelbawlna leh inkaihhruiana fel tawk loh avanga inkhawm rei kan nih erawh chuan puitlin lam pan kan mamawh tihna a ni thung ang. Tin, inkhawm thlahdah tak te ai chuan inkhawm taima tak te nunah hian thlarau lam tuihna hi a rawn luang chhuak zel thin a ni.